فرهنگسرای خانواده

سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان

امروز: پنج شنبه 1398/2/5
تاریخ   1394/10/13   | تعداد بازدید   620   | |

آسیب‌های بیش‌فعالی در جامعه
 


اهمیت توجه به بیش فعالی کودکان


بیش فعالی در کودکان نیاز به توجه دارد ،همچنین در ایران میانگین کودکان مبتلا به این اختلال بیش از هزار

کودک زیر 5 سال تشخیص داده شده که مشاهدات عینی هر یک از ما نیزآن را تأیید می‌کند؛ اختلالی که از

سبک زندگی،‌کم‌توجهی به کودکان، تغذیه و آلودگی آب و هوا ریشه می‌گیرد.

 

تازه وارد میهمانی شده‌اید که شیطنت کودک‌تان گل می‌کند و از سر و کول میزبان بالا می‌رود.دائم وسط

حرف می‌دود و از بالای مبل پایین می‌پرد و همه چیز را به هم می‌ریزد. اگرخانه خودتان باشد و میهمانی

دعوت کرده باشید، وضع بدتر می‌شود چون در خانه میزبانمی‌توانید تذکر دهید اما وقتی خودتان میزبان

باشید قضیه فرق می‌کند.


اگرچنین کودکی دارید لابد بخشی از قضاوت‌ها و حرف‌های درگوشی دیگران را هم شنیده‌ایدکه مثلاً بچه را

چقدر بد تربیت کرده‌اند یا لابد مشکلی دارند و از این حرف‌ها. آیاواقعاً فرزند شما شیطنت می‌کند و پر از

انرژی است یا اینکه بیش‌فعال است؟ کمنیستند خانواده‌هایی که به خاطر این مسأله منزوی شده‌اند. نه

دوست دارند به میهمانیبروند و نه میهمان به خانه‌شان بیاید. اما واقعیت این است که رفتار فرزند آنها

ارتباطی به تربیت او ندارد و نوعی اختلال محسوب می‌شود. اختلالی که این روزها خانواده‌هایبسیاری با

آن دست و پنجه نرم می‌کنند.


این روزها بیش‌فعالی کودکان جهان تنها یک معضل مربوط به حوزه سلامت و بهداشت نیست و فراوانی و

تبعات آن این پدیده را به یک بحران اجتماعی تبدیل کرده است. حاصل 175 تحقیق طی 4دهه در جهان

نشان می‌دهد حدود 7 درصد از کودکان زیر پنج سال بیش‌فعال هستند. امایک تحقیق اخیر در امریکا نشان

داد لااقل 11 درصد کودکان مبتلا به این اختلال هستند.در این میان محققان مستقلی از آمار دو برابری

بیش‌فعالی حرف می‌زنند کهبسیار تکان دهنده است. همچنین در ایران میانگین کودکان مبتلا به این اختلال

بیش ازهزار کودک زیر 5 سال تشخیص داده شده که مشاهدات عینی هر یک از ما نیز آن را تأییدمی‌کند؛

اختلالی که از سبک زندگی،‌کم‌توجهی به کودکان، تغذیه و آلودگی آب و هواریشه می‌گیرد.


 مادر ایلیا هم از همین موضوع رنج می‌برد. او می‌گوید:«دیداطرافیان خیلی مهم است.

مردم  مدام به من می‌گویند چرا فرزندت را اینطور تربیت کرده‌ای و اگر هم نگویند با نگاه‌های سنگین‌شان

متوجه نوع قضاوت آنها می‌شوم. برای همین از خیر رفتن به خیلی از میهمانی‌هاگذشته‌ام.»


 بسیاری از خانواده‌ها حتی نمی‌دانند که فرزندان‌شان بیش‌فعالند. اکثر آنها فکر می‌کنند فرزندشان شیطنت

می‌کند و پر انرژی است. حتی سعی می‌کنند رفتارهای ناشی از بیش‌فعالی کودک‌شان را سرکوب کنند که

بیشتر به ضرر کودک و آینده او تمام می‌شود.



بیش‌فعال‌هاچه می‌کنند

برای بیش‌فعال‌ها انجام یکسری کارها سخت و دشوار است. وقتی پدر و مادر به این مسائل توجهکنند

براحتی به بیماری فرزندشان پی می‌برند؛ اینکه مثلاً کودک شما سریع‌تر از سایرکودکان هیجان‌زده می‌شود

یا نه یا از محیط بسرعت تأثیر می‌پذیرد و کارهای هیجانی انجام می‌دهد یا خیر؟ مادر ایلیا می‌گوید: «پسرم

وقتی چند وقت پیش اسباب‌کشی یک خانواده را در خیابان دیده بود، به محض رسیدن به خانه کل اسباب و

اثاثیه‌ای را که توانسته بود جا به جا کرده بود.»


 همه این‌ها بستگی به موقعیتی دارد که کودک در آن قرار می‌گیرد. دکتر کتایون خوشابی فوق تخصص

روانپزشکی کودکان در گفت‌و‌گو با«ایران» می‌گوید: «معمولاً بیش‌فعالی بعد از سه سالگی شروع می‌شود و

علائمش در چندمحیط خانه، مهد کودک و مدرسه بروز می‌کند.


این کودکان دائماً در حال تحرکند، می‌لولند و پرجنب و جوشند. کارهای خطرناک زیادی می‌کنند.به بلندی

علاقه خاصی دارند و دائماً بالای کانتر آشپزخانه هستند. گاهی سراغ کبریت،اجاق گاز یا چاقو می‌روند و

معمولاً با کودکان دیگر دعوا می‌کنند یا اینکه در حال رفتارهای تکانشی هستند. مثلاً به طور ناگهانی پشت

گردن پدر می‌پرند، خود را دو پاروی شکم پدر پرت می‌کنند یا به طور ناگهانی چیزی را سمت کسی پرت

می‌کنند یا ازکنار کسی که رد می‌شوند او را می‌زنند. این کودکان تن صدایشان بلند است و زیاد حرف

می‌زنند در کار بزرگترها هم دخالت می‌کنند. حتی در نگهداری نوبت و ماندن در صف مشکل دارند. معمولاً

کم طاقت و عجولند.»


 روان‌شناسان معتقدند پسران سه برابر دختران درمعرض این اختلال هستند. پروانه بیگی کارشناس ارشد

روان‌شناسی عمومی که خود نیز پسربیش‌فعال دارد از هیجانات این کودکان می‌گوید: «وقتی سرعت

هیجانشان بالا می‌رودهزار برابر تفکرشان می‌شود و برای همین وسایل را پرت می‌کنند. وقتی علتش را از

کودک‌مان می‌پرسیم خودش هم اعتراف می‌کند که فکر نکرده است. بنابراین هیجان بر فکرکودک تسلط

دارد. گاهی برخی جمع‌ها و گروه‌ها روی آنها تأثیر می‌گذارد یا حتی بادیدن کارتون‌های خشن و هیجانی

همان کارها را تکرار می‌کنند.»


 علائم بیش‌فعالان در مهدکودک و مدرسه مهد کودک ومدرسه از آنجا که محیطی اجتماعی برای کودکان

محسوب می‌شود، مشکلات بیش‌فعالان همدر این محیط‌ها بیشتر دیده می‌شود. بسیاری از کودکانی که

مبتلا به بیماری بیش‌فعالیهستند و خانواده‌ها نسبت به آن بی‌تفاوت بوده‌اند در مدرسه و مهدکودک دچار

مشکلاتزیادی می‌شوند. دکتر کتایون خوشابی از مشکلات این کودکان می‌گوید:«در مهدکودک ومدرسه

مرتب وول می‌خورند یا در حال راه رفتن هستند. مرتب وسط حرف مربی می‌پرند یادست‌شان بالاست. گاه

بی‌اجازه یا با اجازه صحبت می‌کنند یا در حال آزار دادن بهبغل دستی خود هستند. مرتب زیر میزند و در حال

حرکت هستند. مثل این می‌ماند کهموتوری در پای آنها روشن باشد و تا شب هم خاموش نشود.»


 مهمترین ویژگی در مسأله در آموزش و یادگیری اینکودکان نداشتن تمرکز است. خوشابی معتقد است:

«اغلب حوصله نقاشی کردن ندارند.معمولاً طراحی می‌کنند و کمتر به رنگ آمیزی علاقه دارند. در اکثر موارد

هم طراحی‌شانناتمام می‌ماند. بازی‌های فکری برایشان اغلب خسته کننده است و نیمه کاره رهایش

می‌کنند.آنها از فعالیت‌هایی که نیاز به تمرکز دارد در می‌روند. حتی حفظ کردن مطالب همبرایشان مشکل

است.» اگر دقت کرده باشید اکثر کودکان بیش‌فعال دو بیت اول یک شعر رامی‌خوانند و بعد رهایش می‌کنند

یا اینکه از خودشان شعر می‌سازند. حتی در حل کردنیک مسأله ریاضی دو قسمتی چون آن را کامل

نمی‌خوانند قسمت اول را حل می‌کنند و قسمتدوم را فراموش می‌کنند یا اینکه پاسخ درست مسأله را

پیدا می‌کنند اما اشتباهی واردمی‌کنند. حتی حفظ کردن درس‌های جغرافیا و تاریخ برایشان مشکل است و

معمولاً از سرتکالیف مدرسه بلند می‌شوند.


 سؤالی که ممکن است در ذهن بسیاری از پدر ومادرها به وجود بیاید درصد هوشی این بچه‌هاست. دکتر

خوشابی می‌گوید: «کودکان بیش‌فعالاز نظر بهره‌هوشی مانند همسالان خود هستند و تفاوتی با آنها

ندارند.» البته بیش‌فعالیهم نوع خفیف و قوی دارد.


"خوشابی" در ادامه از انواع بیش‌فعالی می‌گوید: «گروه اول هم بیش‌فعالند و هم تمرکز ندارند.گروه دوم فقط

مبتلا به پرتحرکی‌اند و علائم بیش‌فعالی را دارند و گروه سوم فقط بی‌تمرکزهستند و هیچ‌گونه علائم

بیش‌فعالی در آنها دیده نمی‌شود. اغلب بیش‌فعالان مشکل تمرکز دارند. این مسأله بیشتر در پسر اول

خانواده دیده می‌شود و معمولاً ردپا ی ژنتیک هم دیده می‌شود.»


 آسیب‌های بیش‌فعالی در جامعه

 اکثر پدر و مادرهایی که به این مسأله اهمیت نمی‌دهندکودک‌شان در جامعه دچار مشکلات بسیاری

می‌شود. وقتی کودک مدرسه می‌رود و نمی‌توانددرست سر جایش بنشیند از طرف معلم توبیخ می‌شود.

همچنین دانش‌آموزان دیگر هم چونحوصله زیاد حرف زدن او و یا کارهای دیگرش را ندارند او را از جمع خود

طرد می‌کنندو همه اینها باعث می‌شود کودک مضطرب و بد خلق شود. حتی این‌گونه کودکان اعتماد به

نفس‌شان را از دست می‌دهند و دائماً مورد عتاب و سرزنش قرار می‌گیرند و معمولاًآینده تحصیلی آنها به

مخاطره می‌افتد. پروانه بیگی در این باره می‌گوید: «درست است که زندگی با این بچه‌ها صبر ایوب

می‌خواهد و خیلی سخت است. اما با درمان و  دارو می‌توانند تمرکزشان را به دست آورند و به

تحصیل‌شان لطمه وارد نشود. ازطرفی مربیان مدرسه هم در جریان بیماری او قرار می‌گیرند و متناسب با

مشکل کودک با اورفتار می‌کنند.


 اگر خانواده‌ها به موقع به این بیماری رسیدگی نکنند در آینده ممکن است به اختلال سلوک (آزار رساندن به

دیگران) یا به اختلال لجبازی نافرمانی دچار شوند. بنابراین پدر و مادرها باید هم به سمت درمان دارویی

بروند و هم قوانین بازی کردن با بچه‌ها، ماندن در مدرسه و... را به این‌گونه بچه‌هایاد بدهند.»


 راه درمان چییست؟

 مسلماً وقتی خانواده‌ای بپذیرد فرزندش بیش‌فعال است، مسأله به گونه دیگر پیش خواهد رفت. بسیاری از

خانواده‌ها با آموزش صحیح ازطرف روانپزشک می‌توانند این رفتار را مهار کنند. کسانی‌که فرزندشان

بیش‌فعالی خفیف دارد، می‌توانند برنامه‌ریزی کنند و کودک را یک ساعت در روز به ورزش ببرند یا او را بدوانند

یا حتی توپ بازی کنند تا انرژی و هیجانات کودک تخلیه شود. "پروانه بیگی" روان‌شناس هم با این موضوع

موافق است:«نوع شدید و متوسط بیش فعالی به روانپزشک نیاز دارد نه مشاور. چون آنها نیاز به دارو

دارند.»


 دکتر خوشابی درمان بیش‌فعالان را هم منوط به استفاده از دارو می‌داند و هم منوط به رفتار درمانی برای

تقویت رفتارهای مطلوب وخاموش و سرکوب رفتارهای نادرست. او همچنین آموزش خانواده برای استفاده از

روش‌هایتربیتی نوین و گروه درمانی با کودکان را هم مفید می‌داند و معتقد است: «استفاده ازدستگاه

«نوروفیت بک» به عنوان یک درمان کمکی در کنار دارو درمان هم مؤثر است.»


 اکثر بیش‌فعالان وقتی به سن بلوغ می‌رسند همهچیز در آنها تغییر می‌کند و علائم خود به خود رفع

می‌شود، بویژه آنهایی که خانوادهبه فکرشان بوده‌اند و درمان‌شان کرده‌اند. اما هستند افرادی که به دنبال

درمان نرفته‌اند و کارشان به اختلالات رفتاری کشیده و تا بزرگسالی بیماری گریبانگیرشان بوده است.

درست است بیش فعالی بیماری سختی است اما چیزی نیست که نتوان با صبر و حوصله و مراجعه به

روان‌پزشک از عهده‌اش برنیامد.


                                                                                                                    منبع : سلامت نیوز