فرهنگسرای خانواده

سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان

امروز: پنج شنبه 1398/4/27

با پیروی از عادات غذایی مناسب، سلامت را به فرزندان هدیه کنیم
 

 


با پیروی از عادات غذایی مناسب، سلامت را به فرزندان هدیه کنیم


فرزند خردسالم علاقه زیادی به بازی‌های رایانه‌ای دارد، عاشقفست فود است و همیشه سفارش خرید تنقلات

خوشمزه را می‌دهد. کودکم کمی چاق است.


این شاید روایت بسیاری از والدین امروزی باشد. به واقع، چاقیبه یک مساله عمومی بدل شده، به ویژه از این جهت

که دامنه طیف سنی مبتلایان به آن کاهشیافته و تعداد کودکان 'تپل' زیاد شده است.


کم تحرکی حاصل از زندگی ماشینی و مدرن امروزی و مصرف غذاهایآماده، پرکالری و چرب و نوشیدنی‌ها و مواد

غذایی ناسالم را عوامل بروز چاقی و اضافهوزن می‌دانند.


کشورهای بسیاری گرفتار این معضل هستند، به گونه‌ای که نتایجیک بررسی روی بیست و هشت میلیون نفر در 

سراسر جهان در چهار دهه اخیر نشان می‌دهد کهاضافه وزن و چاقی به شدت رو به افزایش است و اضافه وزن یا

چاقی از ۲۲ به ۲۴ کیلوگرمدر مقیاس توده بدنی (BMI) رسیدهاست.


همچنین گفته می‌شود که حدود سه درصد از جمعیت افرادی که درسطح جهان شاخص BMI کمتراز ۱۸ داشته‌اند،

کاهش یافته و جمعیت افراد چاق با BMI معادل۳۰ حدود۷ تا ۸ درصدافزایش داشته است.


چاقی به عنوان عامل مرگ سالیانه ۲٫۸ میلیوننفر در جهان شناخته شده است و بررسی‌ها نشان می‌دهد که اگر

از این روند پیشگیری نشود،تا سال ۲۰۲۵، حدود۱۸ درصدافراد دنیا مبتلا به چاقی با BMI بالای۳۰ خواهندبود.


در ایران نیز بر اساس آمار منتشر شده، بیش از بیست و چهار میلیوننفر از جمعیت حدود ۷۵ میلیونیایران مبتلا به

اضافه وزن یا چاقی هستند.


این همه در حالی است که تأثیر چاقی بر کیفیت زندگی و تبعاتآن مانند بیماری‌های قلبی عروقی، دیابت و فشار

خون بالا به حدی زیاد است که به درستیاز آن به عنوان یک بیماری نام برده می‌شود.


به رغم شیوع بالای چاقی در کشورهای پیشرفته، آن‌ها توانسته‌اندبا اتخاذ تدابیری در زمینه آموزش و ارائه 

آگاهی‌های عمومی و همچنین اجرای برنامه‌هاییدر زمینه تولید موادغذایی سالم طی سال‌های اخیر، افزایش شیوع

چاقی را کنترل کنند امادر کشورهای در حال توسعه مانند ایران این بیماری در حال گسترش است.


یکی از تدابیر کشورهای پیشرفته در این زمینه اجرای برنامه‌هایآموزشی از دوران کودکی به منظور تربیت افراد برای 

داشتن عادات غذایی سالم است؛ چراکهدوران کودکی به عنوان تاثیرگذارترین دوران برای کسب عادات صحیح در

همه زمینه‌ها بهویژه در زمینه غذایی مطرح است.


هر مزه و طعم جدیدی که پس از پایان شیرخوارگی به کودک دادهمی‌شود، ابتدا تعجب را در او برمی انگیزد زیرا طعم 

جدید برای او ناشناخته است و پذیرشآن در ابتدا برایش سخت است اما به تدریج با خوراندن آن در دفعات مختلف، 

نوزاد به اینطعم جدید عادت می‌کند؛ بنابراین در ابتدا این والدین هستند که باید با دادن موادغذاییکم چرب و کم

نمک و کم شیرین، مزاج فرزندان خود را به رژیم صحیح غذایی عادت دهند.


همچنین لازم است که والدین به ویژه در سال‌های ابتدایی زندگیفرزندانشان، از دادن تنقلات و انواع نوشابه‌ها به

انها پرهیزکنند تا مزاج کودکان بهاین گونه مواد غذایی عادت نکند.


نبود تحرّک بدنی کافی در بین کودکان از دیگر عوامل شیوع چاقیدر کودکان است، از سوی دیگر با گسترش زندگی

شهرنشینی و ماشینی تحرک بدنی کودکان حدود۷۰ تا ۸۰ درصدکاهش داشته و همین امر سبب شیوع ۴۰

درصدی چاقی و اضافه وزن در بین کودکان شده است.


این مساله سبب شده که دیابت نوع ۲ نیز دربین کودکان شایع شود، درحالی که در گذشته دیابت نوع یک (در اثر

عوامل ژنتیکی و مادرزادی)در بین کودکان شیوع بیشتری داشت.

به دلیل کاهش میزان تحرک بدنی، حدود ۳۰ تا ۴۰ درصدکودکان تهرانی اضافه وزن دارند.


پایین بودن سن ابتلا به چاقی، آسیب‌های جدی‌تر

هرچه سن ابتلا به چاقی پایین‌تر باشد، مدت زمانی که فرد دچارعوارض چاقی است، طولانی‌تر است و این مساله

سبب آسیب‌های جدی‌تر به سیستم‌های مختلفبدن می‌شود؛ فرد ۶۰ ساله‌ایکه از کودکی چاق است، در واقع ۶۰

سال عوارض چاقی بر او تحمیل شده و به ناچار با عوارض و بیماری‌هایناشی از چاقی گذران عمر می‌کند و کیفیت

زندگی‌اش تحت تأثیر این مساله است.


چاقی در سنین نوزادی و بلوغ، عوارض شدیدتر

همچنین چاقی در سنین نوزادی و دوران بلوغ در اثر افزایش دریافتکالری سبب می‌شود که تعداد سلول‌های محل 

ذخیره چربی در بدن، افزایش یابد در حالی کهبا چاق شدن افراد در سنین بالا، تعداد سلول‌های چربی در بدن زیاد

نمی‌شود بلکه حجمآنها در اثر وارد شدن میزان زیاد چربی، بیشتر می‌شود.


چاقی ناشی از افزایش تعداد سلول‌های چربی برگشت پذیر است درحالی که چاقی پس از این دو دوره زندگی 

(نوزادی و بلوغ)، اگر حتی فرد رژیم بگیرد و لاغرشود، باعث می‌شود که سلول‌های چربی همچنان باقی بمانند و

هرگونه کالری اضافی را دریافتو ذخیره کنند و منجر به چاقی مجدد شوند.


درصد دیابتی‌ها چاق هستند

نه تنها در کشورهای درحال توسعه بلکه در کشورهای توسعه یافتهنیز شیوع دیابت همگام با افزایش دیابت نوع ۲

روبه افزایش است.

بیش از ۹۰درصد جمعیت دیابتی‌ها را افراد دارای دیابت نوع ۲ تشکیلمی‌دهند و ۸۰ درصداز این تعداد افراد چاق

هستند.


همچنین چاقی عامل ایجاد دیابت و عوارض ناشی از آن مانند بیماری‌هایقلبی، کلیوی و چشمی است و با انواع 

سرطان‌ها مانند سرطان معده و روده، سنگ کیسه صفرا،فشار و چربی خون بالا در ارتباط است و همه این موارد

سبب می‌شود که کیفیت زندگی بیمارانمبتلا به چاقی و طول عمر آنها کاهش یابد.


چاقی و ساکنان تهران

هرچه جوامع صنعتی گسترش یابند، چاقی نیز افزایش می‌یابد و اینمساله در ایران نیز قابل مشاهده است به طوری

که در شهرهای صنعتی شیوع چاقی بیشتر ازشهرهای کوچک و روستاها است.


میزان چاقی در روستاها نیز به تدریج رو به افزایش است، حدوددو سوم جمعیت تهران اضافه وزن دارند و حدود یک

سوم تا نیمی از تهرانی‌ها چاق هستند.


چاقی و اضافه وزن

شاخص توده بدنی (BMI) و تعیینوزن مناسب برای هر فرد بالغ از طریق این فرمول که 'وزن بدن بر حسب کیلوگرم

تقسیم برقد بر حسب متر به توان دو شود'، به دست می‌آید؛ عدد به دست آمده اگر بین ۱۸ تا ۲۵ باشد،فرد دارای

وزن طبیعی است، بالای ۲۵تا ۳۰دارای اضافه وزن، بالای ۳۰ مبتلابه چاقی، بالای ۳۵ مبتلابه چاقی مرضی و بالای

۴۰چاقی است که به درمان و مداخلات پزشکی نیاز دارد.


روش ساده‌تری نیز وجود دارد به این صورت که عدد سمت چپ میزانقد را برداشته و عدد باقی مانده برای مردان و

برای زنان عدد باقی مانده منهای عدد پنج،وزن مناسب به شمار می‌رود.


دكتر ساسان شرقي

منبع: خبرگزاری ایرنا